7 Mayıs 2017 Pazar

YANYA'DA, RASİM PAŞA OKULU İMİŞ ZAMANINDA


The Turkish school (Agios Kosmas)
The old two-storey building of the Turkish primary school , which was built in 1868 by Rasim Pasha was on the street October 28, at the point where today is built OTE mansion.
After the liberation of our city, the building originally housed the Agricultural Boarding School and later hosted the religious association " Agios Kosmas ". In this presence, religious collection, and the second name.


The holding period using the building again changed. Converted at the time, by the conquerors in prison.

Eventually the two-storey building was demolished and in its place was built the current building of OTE.

Ref.: www.egiannina.com

12 Mart 2017 Pazar

Yanya'da Osmanlı döneminde kurulmuş ve hâlen eğitimin emrinde ünlü okul: ZOSIMEIA



1828 yılında kuruldu. 
Bir çok ünlünün yetiştiği bu okul bugün Yanyalı gençlerin
öğrenim gördüğü önemli bir eğitim merkezi olarak faaliyetini sürdürüyor.
Biz geçmişe bir bakalım ve bu eğitim-öğrenim ocağından yetişen
ünlü isimleri analım:

Ali Asllani (1884–1966)
 Elmaz Boçe (1852–1925)
 Anastas Byku (?-1878)
 Abedin Dino (1843–1906)
 Hasan Dosti (1895–1991)
Naim Frashëri (1846–1900)
 Sami Frashëri (1850–1904)
  Mehmet Esat (1862–1952)
 Georgios Hatzis (Pelleren) (1881–1930)
Dhimitër Tutulani ( 1875–1937
 Dimitrios Hatzis (1913–1981)
Qazim Koculi, (1887–1943)
Qazim Mulleti, (1893–1956)
Kostas Krystallis (1868–1894)
Kostandin Kristoforidhi (1826–1895)
Sali Nivica (1890–1920)
 Ismail Qemali (1844–1919)
Hodo Sokoli (1836–1883)
Georgios Tzavelas (1866–1961)
Hasan Tahsin Pasha (1845–1918)
 Pavlos Vrellis (1923–2010)
 Christakis Zografos (1820–1896)

Önemli Not:
Bu bilgileri bulmamda bana yardımı olan
Sayın Ioannis Gartzios'a teşekkür ederim.

Sayın Şefik Oktay'dan alıntıdır. İsmail Hakkı/Balkan Savaşı Anıları adlı eserden.O günlerin acılarını bizzat yaşayan ecdadımızın anısına...


22 Ocak 2017 Pazar

Yeni yılın ilk günlerinde, yeni bir kayıp acısı

 Yanya Müderrisi Şeyh Kutbi Efendi'nin torunu,
merhum Hüseyin ESİN ile merhume Hatem ESİN'in kızları,
merhume Adalet ANZAN ve de merhum Arif ESİN'in kardeşleri,
Serap YILMAZ ve Figen UYSAL'ın kıymetli anneleri,
merhum Mehmet AYDOĞAN'ın eşi
Zülfiye AYDOĞAN
hakkın rahmetine kavuşmuştur.
Cenazesi 22 Ocak 2017 Pazar günü ikindi namazını müteakip
İzmir Karşıyaka Gülbahçe Camii'nden kaldırılarak
Soğukkuyu Aile Kabristanı'na defnedilecektir.

Nur içinde yatsın!

5 Aralık 2016 Pazartesi

DOSTLAR! BİR TARİH DAHA BİZLERİ ÖKSÜZ BIRAKTI



Değerli dostlar, Yanyalılar!
Ağır bir ameliyattan sonra bir süre kendimle uğraşmaktan vakit bulup etrafımda olup bitenden haberdar olabilseydim, bugün utancımdan ve ayrılık acısından ciğerim yanmıyor olacaktı. Heyhat! Geç duydum. Çok sevdiğim, çok sevdiğimiz, Yanya denilince ilk akla gelen isim, büyüğümüz, tarihimizin son yüz yılının canlı şahidi LÜTFÜ KARADAĞ 102 yaşında bizleri bırakıp gitti.

Bir gün telefonum çaldı. İlk kez duyduğum ses "Bülent Kocamemi sen misin?" dedi. "Evet efendim" dedim, şaşkınlıkla. "Sen bir kitap yazmışsın Yanya hakkında, oğlum televizyonda görmüş bana haber verdi, seninle tanışmak istiyorum, bana gelir misin?" dedi. "Tabii ki efendim, bir ara rahatsız ederim" dedim. "Bir ara, mir ara yok, dedi, ben çok yaşlıyım gecikmeden gel" dedi. "Kabul ettim, adresini aldım ve hemen ertesi günü gittim. Daire kapı zilini çaldım, ufak tefek, yaşlı ama zıpkın gibi bir beyefendi açtı kapıyı. Açar açmaz irkildi, bir adım geri çekildi ve "Sen Tiraje'yi tanıyor musun?" diye sordu. Kapının ağzındayız, içeri girme fırsatım olmadı daha, "Eğer annem Tiraje'den bahsediyorsanız evet, tek bildiğim Tiraje odur, anneannem de Zeliha Hanım" dedim. Bir anda bembeyaz saçlı "delikanlı"nın gözleri hem doldu, hem parladı: "Ne kadar da annene benziyorsun, hemen fark ettim zaten" dedi. Aman Allah'ım! Hafızaya bak! İşte o andan sonra o müthiş insanla defalarca buluştum, anlattı, anlattı, ben dinledim. Son zamanlarda görüşemedik. Hayat insanı rahat bırakmıyor ki! İşler, işler, işler... Emekli de olsanız gene işler... Tercüme yapıyorum, resim yapıyorum, şiir yazıyorum, fotoğraf çekiyorum, aklım sıra sergi hazırlıkları yapıyorum, vs. Ha yarın giderim, ha öbür gün... Geçti zaman, geçti gitti ve bugün sevgili kızı beni aradı, haberi verdi. Sesi çok uzaktan ve bozuk geliyordu, parazit vardı, sözlerini eksiksiz anladım desem yalan olur ama hatırımı sordu, merak ettiğini söyledi ve bana birisinin ölümünden bahsetti. Kimin ölümü? Anlamadım, geçiştirdim, haberim olmuştur mutlaka bugünlerde o kadar kafam karışık ve kendimle uğraşıyorum ki, diyebildim. Sonra telefon kapanınca başladım düşünmeye, söylenenleri birleştirmeye, telefonda zor duyulan sesin anlattıklarını birbirlerine bağlamaya ve kafama dank etti. Lütfü babayı kaybetmişiz ve ben eşek herif bundan habersizim.
Lütfü baba beni bağışla, Sayın Eldener beni bağışlayın, evlâtları beni bağışlayın, bütün Yanyalılar beni bağışlayın. Çok sevdiğim bir insanı yitirdim. Mekânı cennet olsun, nurlar içinde yatsın.

Fazıl Bülent Kocamemi
05.12.2016

11 Ekim 2016 Salı

YANYA'DA OSMANLI DÖNEMİNDEN KALMA YERALTI SU TÜNELLERİ BULUNMUŞ

Η Ύδρευση των Γιαννίνων στους χρόνους της Τουρκοκρατίας

Του Σωτήρη Δάκαρη, Επιμελητού αρχαιοτήτων Ηπείρου
Σχετικά με όσα αναφέρει ο φίλος κ. Δ. Σαλαμάγκας για την ύδρευση των Γιαννίνων στους χρόνους της Τουρκοκρατίας στο δημοσίευμά του με τον τίτλο «η Βρύση του Παζαριού» (Ηπ. Εστία τεύχος ΙΒ’ σελ. 488 κ. έξ.), θα είχα να προσθέσω λίγα ακόμα στοιχεία. Στις αρχές του Αυγούστου του 1951, ενώ εργάτες εκτελούσαν τη διεύρυνση του αμαξιτού δρόμου, πού οδηγεί απ’ την πόλη στο νεοσύστατο Σανατόριο, ακριβώς κοντά στους Αμπελώνες Σάρρα, αποκαλύφτηκε υπόγεια θολωτή κι επιμήκης στοά με κατεύθυνση από βορρά προς νότο, σκαμμένη μέσα στο σκληρό άργιλο της περιοχής, 1.50 μ. περίπου βαθύτερα απ’ τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους.
Κατά την εργασία αυτή εθίγει μέρος της παρειάς της υπονόμου αυτής και παρουσιάστηκε μεγάλο άνοιγμα. Στο σημείο που ανακαλύφθηκε η σήραγγα είχε ύψος 1.70 και πλάτ. 0.75 μ. Με τη βοήθεια εργατών, που ευγενώς διέθεσε ο Νομάρχης Ιωαννίνων κ. Χρ. Κιτσίδης, επιχείρησα μικρή σκαφική έρευνα. Η ανασκαφή έδειξε ότι επρόκειτο για τουρκικό υδραγωγό, αρκετά ενδιαφέροντα για τον τρόπο της κατασκευής του.
Το δάπεδο της σήραγγας, που ήταν, όπως εσημείωσα 1.70 μ. χαμηλότερα απ’ την καμαρωτή οροφή, ήταν στρωμένο με σχιστολιθικές πλάκες, που πατούσαν σε δυό χαμηλά λίθινα πεζούλια, παράλληλα προς τα τοιχώματα της υπόγειας στοάς. Κάτω στις πλάκες αυτές βρέθηκε σχεδόν άθικτος ο πήλινος υδραγωγός.
Κάθε σωλήνας είχε το ένα στόμιο στενότερο του άλλου, έτσι, ώστε το ευρύτερο άκρο κάθε σωλήνα (διάμ. 0.11 μ.) να αποδέχεται το στενότερο του άλλου. Η συνοχή τους εξασφαλιζόταν καλύτερα με τη βοήθεια άσβεστο κονιάματος.
Κατά μήκος της καμαρωτής οροφής διακρινόταν κατ’ αποστάσεις ανοίγματα (οπαία), που έφταναν ως την επιφάνεια του εδάφους, τα όποια μετά την αποπεράτωση του έργου καλύφτηκαν με πέτρες και χώματα. Τα οπαία αυτά χρησίμευαν για την εύκολη εξαγωγή των ανασκαπτομένων χωμάτων έξω από την υπόγεια σήραγγα κι ακόμα για τον αναγκαίο αερισμό και το φωτισμό της στοάς, κατά τη διάρκεια της παραμονής των εργατών στην υπόνομο κατά τις ώρες της δουλειάς. Στα τοιχώματα της σήραγγας διακρίνονταν και κατά το χρόνο της ανασκαφής οι καπνιές λυχναριών, πού κρεμασμένα εκεί φώτιζαν τον ανεπαρκώς φωτιζόμενο χώρο. Τα οπαία τούτα θα είχαν και ένα άλλο προορισμό· να αποβαίνει δηλ. εύκολη η διαπίστωσή της τυχόν βλάβης των υδροσωλήνων. Για τον ίδιο άλλωστε λόγο η στοά είχε και τις μεγάλες διαστάσεις, που σημείωσα παραπάνω, ώστε να είναι εύκολη η κάθοδος απ’ τα οπαία κι η κυκλοφορία ανθρώπου κατά μήκος της σήραγγας.
Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής βρέθηκε στο δάπεδο της στοάς μια σπασμένη πήλινη καπνοσύριγγα (τσιμπούκι) των χρόνων της τουρκοκρατίας, πού κάποιος εργάτης θα την χρησιμοποιούσε κατά την περίοδο της κατασκευής της. Όμοιοι σωλήνες, όπως με πληροφόρησαν περίοικοι, που παραβρέθηκαν στην ανασκαφή, είχαν βρεθεί και προηγουμένως νοτιότερα, στις δυτικές παρυφές της πόλης, κατά την ανέγερση προχείρων εγκαταστάσεων για τους ανταρτόπληκτους εκεί περίπου που σήμερα βρίσκονται τα δημοσιοϋπαλληλικά οικήματα.
Ο υδραγωγός αυτός δηλαδή μάζευε τα νερά της βορειοδυτικής ορεινής περιοχής, που εκτείνεται δυτικά της λοφοσειράς Αγ. Γεωργίου – Σανατορίου και προοριζόταν για τις κρήνες της βόρειας περιοχής της πόλης, όπως εκείνες, που περιγράφει ο κ. Δ.Σ. για την νότια περιοχή,
Η τόσο επιμελημένη κατασκευή του αγωγού απέβλεπε και στη μονιμότητα του έργου, άλλα και στη διατήρησή του νερού δροσερού αφού περνούσε 5 μέτρα βαθύτερα απ’ την εδαφική επιφάνεια, προϋποθέσεις δαπανηρές άλλα αναγκαίες για την ύδρευσή, που συχνά παραβλέπονται απ’ τα σύγχρονα υδρευτικά συστήματα πόλεων.
Σύντομη ανακοίνωση για την έρευνα αυτή δημοσιεύτηκε στο γαλλικό αρχαιολογικό περιοδικό, Bulletin de Correspondanuce Hellenique, τομ. 76 (1952), σελ. 226 27
*
Σχετικά με το νοτιοδυτικό υδρευτικό σύστημα, για το όποιο κάνει λόγο o κ. Δ.Σ. θα είχα να προσθέσω, ότι τούτο πρέπει να κατέληγε σε δυό ημιυπόγειες δεξαμενές, που βρίσκονται ολίγα μέτρα ανατολικά της οικίας Κενάν Μεσσαρέ, μεταξύ της οδού Μανωλιάσσας και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας.
Οι δεξαμενές αυτές, που ήταν κατά το μεγαλύτερο μέρος υπό το έδαφος και ορατές μόνο κατά το βόρειο τμήμα, που αποτελούσε την κύρια όψη, δηλ. την πρόσοψη του οικοδομήματος, με τον καιρό αποσκεπάστηκαν εντελώς με νεώτερες τυχαίες επιχώσεις και σήμερα είναι δύσκολο να αντιληφτεί κανένας την εξωτερική τους μορφή και την επιβλητική τους εντύπωση. Απομάκρυνση αυτών των τυχαίων επιχώσεων και διευθέτηση του γύρω χώρου θα ανάδειχνε το όλο οικοδομικό συγκρότημα, το οποίο, απ’ ότι μπορεί κανένας να δει σήμερα, ήταν αξιόλογο και ίσως από τα πιο ενδιαφέροντα μνημεία πρακτικής χρήσης, που μας άφησαν οι χρόνοι της Τουρκοκρατίας.
Οι δυό δεξαμενές, πανομοιότυπες και παράλληλες, έχουν προσανατολισμό από νότο προς βορρά, με πρόσοψη δηλ., την ορατή και επιμελημένη που βλέπει προς το κέντρο της πόλης. Εξωτερικός περίβολος, πού είχε σχήμα μεγάλου Π, διαστ. 16.85 χ 25.40 μ., με το άνοιγμα εστραμμένο πάλι προς βορρά, περιέβαλλε με τις τρεις πλευρές του τις δυό δεξαμενές, που απείχαν μεταξύ τους 9 μ. περίπου. Οι δυό πλευρές κάθε δεξαμενής ήταν κοινές με τους τοίχους του εξωτερικού περιβόλου. Ο περίβολος δηλαδή τούτος χρησίμευε και σαν οργανικό μέρος των δεξαμενών, άλλα και σαν προστατευτικός τοίχος, γιατί μετά την κατασκευή των δεξαμενών, επισωρεύθησαν επίτηδες επιχώσεις, που κάλυψαν τις οροφές των οι όποιες έτσι έγιναν κατάγειες, εκτός φυσικά τμήματος της βορ. πλευράς, πού έμενε φανερό.
Ο εξωτερικός περίβολος στη χαμηλότερη ζώνη του, που χρησίμευε για κρηπίδωμα, είναι επιμελέστατα κατασκευασμένος, όπως ακριβώς και η βόρεια πρόσοψη των δυό δεξαμενών, για τις όποιες γίνεται αμέσως παρακάτω λόγος. Στα δύο δηλαδή κάθετα σκέλη του Π οι τοίχοι φέρουν σε κανονικές αποστάσεις από τέσσερα ανοίγματα, που χρησίμευαν για φεγγίτες των δεξαμενών γιατί, όπως σημειώθηκε παραπάνω, τα κάθετα σκέλη του περιβόλου χρησίμευαν συγχρόνως και ως τοίχοι των δύο δεξαμενών. Οι φεγγίτες τούτοι, ορθογώνιοι εξωτερικά με αποστρογγυλευμένες γωνίες, είναι καλοχτισμένοι από εκλεκτό ασβεστόλιθο Σαντοβίτσας και πλαισιώνονται με λίθινο περιθύρωμα, κοσμημένο με την χαρακτηριστική στην εποχή της Τουρκοκρατίας λίθινη, ημικυλινδρική ταινία.
Ψηλότερα η τοιχοποιία του ισχυρού περιβόλου, που έχει πάχος 0.75 μ., είναι αμελέστερα κατασκευασμένη από κοινό λιθάρι και ασβέστη για συνεκτική ύλη. Κατ’ αποστάσεις δεύτερη σειρά ανοιγμάτων, που χρησίμευαν για παραθύρια επίσης, δείχνει ότι ο χώρος, που περιέκλεινε ο περίβολος, ήταν στεγασμένος. Τούτο άλλωστε υποθέτει και το μεγάλο πάχος των τοίχων (0.75).
Το βορειότερο όμως τμήμα των δεξαμενών, όπως σημειώσαμε παραπάνω, δεν καλύφτηκε από τις επιχώσεις αυτές, με σκοπό να παραμένει ορατό. Τούτο συμπεραίνεται από πολλούς λόγους. Και πρώτα η πρόσοψη, αντίθετα προς τη λοιπή κατασκευή (αμελή τοιχοδομία των δεξαμενών), παρουσιάζει την ίδια επιμελημένη κατασκευή,
katopsi_ydragogeioy
που έχει και η κρηπίδα του εξωτερικού περιβόλου. Το ανώτερο μάλιστα σημείο του τοίχου του ορατού τμήματος της δεξαμενής επιστέφεται από δυό λίθινα διακοσμητικά γείσα, το ένα κοίλο και το άλλο κυρτό. Επίσης κατά το σημείο α του σχεδίου της εικόνος 1 ο εγκάρσιος παχύς τοίχος, που ένωνε τις δυό ημιυπόγειες δεξαμενές, είναι κατασκευασμένος με τον ίδιο προσεχτικό τρόπο. Η τόσο φροντισμένη εργασία των δυό τούτων σημείων ασφαλώς προϋποθέτει, ότι το βόρειο μέρος μέχρι τον εγκάρσιο τοίχο α ήταν προορισμένο να μένει ορατό διαφορετικά θα ήταν άσκοπος ο προσεκτικός εξωραϊσμός της πρόσοψης.
Το κυριότερο όμως τεκμήριο είναι η ύπαρξη φεγγιτών στη βόρεια πλευρά των δεξαμενών (δες κάτοψη εί. 1). Οι φεγγίτες αυτοί, που ήταν αναγκαίοι για τον αερισμό της δεξαμενής και την συντήρηση του νερού, όμοιοι με τούς προηγουμένους, βρίσκονταν σε ύψος 1,30—1,40 μ. από το δάπεδο της δεξαμενής. Στο εσωτερικό της δεξαμενής το πλάτος τους είναι μεγαλύτερο (1 μ.), εξωτερικά όμως στένευαν, έχοντας σχήμα σε κάτοψη τραπεζίου. Τρίτο άνοιγμα, ορθογώνιο αυτό, υπήρχε κοντά στον εγκάρσιο τοίχο α, που χρησίμευε για κανονική θυρίδα καθόδου στη δεξαμενή. Ασφαλώς και οι φεγγίτες και η είσοδος φανερώνουν ότι το βορειότερο τμήμα των δεξαμενών, ως τον εγκάρσιο τοίχο α, ήταν ορατό. Τέσσερις άλλοι φεγγίτες για τον ίδιο προορισμό του αερισμού διακρίνονται εντοιχισμένοι τώρα στην ανατολική πλευρά της δεξαμενής, που, όπως είπαμε παραπάνω, είναι αυτός ο τοίχος του εξωτερικού περιβόλου και τους οποίους περιγράψαμε. (δες κάτοψη είκ. 1).
Ο σκοπός του εγκαρσίου επιμελημένου τοίχου α δε γίνεται αμέσως φανερός. Υποθέτω όμως, ότι ο τοίχος αυτός προχωρώντας δυτικότερα συναντούσε σε απόσταση 9 μέτρων την δυτική δεξαμενή, ενώνοντας έτσι και τις δυό δεξαμενές. Στο μέσο του τοίχου αυτού ίσως υπήρχε μικρή κλίμακα, που έφερνε στο επίπεδοβ (είκ. 1), το όποιο, όπως παρατηρήσαμε ήδη, ήταν στεγασμένο και είχε σχηματισθεί με τεχνικές επιδώσεις με σκοπό να κατακαλύψει τις δυό δεξαμενές κατά το μεγαλύτερο μέρος, αφήνοντας ορατό μόνο το βόρειο επιμελημένο τμήμα των δεξαμενών, Για το λόγο αυτό καμιά απ’ τις δυό δεξαμενές δε φέρει φεγγίτες προς την πλευρά που είναι προς το κέντρο του περιβόλου, το σκεπασμένο δηλ. με τις επιχώσεις.
foto_ydragogeioy
Μπορούμε να φανταστούμε λοιπόν την εξωτερική όψη του τουρκικού υδραγωγείου σαν ένα μεγάλο Π, με μήκος καθέτων πλευρών 16.84 μ., όσο περίπου το μάκρος των δεξαμενών, και πλάτος 25.40 μ. περίπου. Μέσα στον ορθογώνιο στεγασμένο αυτό χώρο περικλειόταν οι δύο δεξαμενές, οι οποίες κατά το βόρειο τμήμα ήταν ορατές, Το λοιπό μεγαλύτερο μέρος ήταν καλυμμένο από τεχνικές επιχώσεις πού σχημάτιζαν ένα είδος ανδήρου, Στο άνδηρο αυτό, που το υποβάσταζε ο επιμελημένος εγκάρσιος τοίχος α, οδηγούσε πιθανώς μικρή κλίμακα, χτισμένη περί το μέσο των δύο δεξαμενών και του εγκάρσιου τοίχου α.
Οι δεξαμενές, ορθογώνιες το σχήμα, με εσωτερικές διαστάσεις 15.20 X 7.10μ, και εξωτερικούς τοίχους πάχους (0.60,-0.75 μ.) είναι χτισμένες κατά τα λοιπά ορατά σημεία και στις κοινές με τον περίβολο πλευρές από κοινό λιθάρι, συνδεόμενο με ασβεστοκονίαμα. Η ημικυλινδρική οροφή, πάχους 0.25 μ. περίπου κατασκευασμένη από πλακωτές λιθοπλινθίδες και ασβέστη, υποβαστάζεται από τέσσερα τόξα που στηρίζονται στους τοίχους και σε τρεις ενδιαμέσους στύλους (ύψους 1.05, διαμ. 0.62, είκ. 2 και κάτοψη είκ. 1).
Με τούς στύλους αυτούς, που υποβαστάζουν τα απαραίτητα για την στήριξη της οροφής τέσσαρα τόξα (δές την κατά μήκος τομή του σχεδίου είκ. 1) και με τις δώδεκα παραστάδες των τοίχων που βρίσκονται σε αντιστοιχία με τους στύλους, διαιρείται ο εσωτερικός χώρος της δεξαμενής σε οχτώ τετραγωνικούς χώρους, καλυπτόμενους με σταυροθόλια (είκ. 1 και 2). Τα σταυροθόλια αυτά στηρίζονται στους στύλους του κέντρου και στις 12 παραστάδες των τοίχων.
Το δάπεδο της δεξαμενής, οι τοίχοι και οι στύλοι μέχρι υψ. 1.05 μ. ως το σημείο δηλ. που χρησιμεύει για αφετηρία των τόξων, είναι επιχρισμένα με τσιμέντο, απαραίτητο για την στεγανότητα των τοιχωμάτων.
Μέχρι του ύψους αυτού επομένως, 1 μέτρο περίπου, θ έφτανε η στάθμη του νερού των δυο δεξαμενών γιατί ψηλότερα οι τοίχοι ήταν ακάλυπτοι από την αναγκαία επίχριση τσιμέντου και γιατί ακόμα τα ανοίγματα των φεγγιτών, που αρχίζουν σε ύψος 1.30 μ., και κυρίως η θυρίδα, που έφτανε χαμηλότερα, δεν επέτρεπαν την ανύψωση του νερού περισσότερο του μέτρου. Η συνολική λοιπόν χωρητικότητα κάθε μιας δεξαμενής, τουλάχιστον στους χρόνους που έγινε η επίχριση της τσιμεντοκονίας, δεν υπερέβαινε τα 100 κυβικά μέτρα νερού. Φυσικά η ποσότητα αυτή, των 200 κυβικών περίπου για τις δύο δεξαμενών, δεν ήταν αρκετή για τον εφοδιασμό των τουρκικών κρηνών της νοτίας περιοχής των Γιαννίνων.
Στις δεξαμενές αυτές κατέληγαν βέβαια οι αγωγοί, που συγκέντρωναν τα νερά της νοτιοδυτικής υπαίθρου και από εκεί διαρκώς διοχετεύονταν βορειότερα προς τις κρήνες της πόλεως. Τα πλεονάζοντα νερά συγκεντρώνονταν στις δεξαμενές, σαν εφεδρεία σε εποχή ξηρασίας και του καλοκαιριού, όταν οι φυσικές πηγές περιείχαν λιγότερο νερό. Απ’ εκεί τα νερά με αγωγούς κατέβαιναν προς την οικία Κ. Ρώιμπα- Στρατ. Λέσχη κ.λ.π. όπως περιγράφει ο κ. Δ. Σαλαμάγκας στο δημοσίευμα που μνημονεύσαμε στην αρχή.
Δυο λοιπόν τουλάχιστο υδρευτικά συστήματα συνέλεγαν τα νερά απ’ όλη την δυτικά των Γιαννίνων λοφώδη περιοχή και τα έφεραν προς την πόλη, για τον εφοδιασμό των κρηνών· το ένα απ’ την βορεινή πλευρά, με κατεύθυνση από Σανατόριο προς Αμπελοκήπους, και το άλλο απ’ την νότια πλευρά, με ενδιάμεσο σταθμό τις δυό ενδιαφέρουσες δεξαμενές, που περιγράψαμε.
Ο  χρόνος κατασκευής των δεξαμενών
Η επίχριση των εσωτερικών τοιχωμάτων,  του δαπέδου και των κιόνων με τσιμεντοκονία είναι στοιχείο νεώτερο. Αλλά απ’  τη χρήση του δεν μπορούμε αναγκαία να συμπεράνουμε και την σύγχρονη κατασκευή του οικοδομήματος. Γιατί είναι πιθανό να προϋπήρχαν οι δεξαμενές και μεταγενέστερα να επιχρίσθησαν με τσιμέντο. Πάντως η τοιχοδομία της πρόσοψης του κτηρίου και ιδιαίτερα τα γεισώματα, με το κοίλο και το κυρτό κυμάτιο, που περιέχουν τον εξωτερικό περίβολο και την βόρεια όψη των δεξαμενών είναι στοιχεία μεταγενέστερα της αρχιτεκτονικής στους χρόνους της Τουρκοκρατίας.
Επίσης και το ημικυλινδρικό λίθινο πλαίσιο, που κοσμεί εξωτερικά τους φεγγίτες και τις θυρίδες των δεξαμενών και του περιβόλου είναι στοιχεία νεωτεριστικά των τελευταίων χρόνων της Τουρκοκρατίας.
Πρέπει πάντως να κατασκευάστηκε το οικοδόμημα αυτό προ του 1835. Τούτο συμπεραίνεται απ’ την όμοια κατασκευή της δευτερεύουσας θύρας της γειτονικής οικίας Μεσσαρέ. Η θύρα αυτή φέρει το ίδιο ακριβώς ημικυλινδρικό πλαίσιο και το περιθύρωμα της δεν σχηματίζει ορθές γωνίες, άλλα καμπύλες, όπως ακριβώς και τα περιθυρώματα των φεγγιτών και των θυρίδων στο υδραγωγείο, που περιγράψαμε.
Η απομίμηση αυτή στη δευτερεύουσα θύρα της οικίας Μεσσαρέ, που κατά την επιγραφή της κυρίας τοξωτής πύλης κτίσθηκε κατά το έτος 1835, προϋποθέτει την ύπαρξη ήδη του τουρκικού υδραγωγείου, το οποίο πρέπει επομένως να κατασκευάσθηκε προ του 1835. Ίσως το έργο αυτό πρέπει να θεωρηθεί έργο των χρόνων του Αλή – Πασά ή και ακόμα αρχαιότερο.
Ref: www.egiannina.gr

12 Ağustos 2016 Cuma

YANYA'DAKİ BAZI OSMANLI ESERLERİ HAKKINDA

Değerli dostlarım;
Birçok makalesini sizlerle paylaşmaya çalıştığım www.egiannina.worldpress.com adlı bloğundan bu kez Osmanlı eserleri hakkındaki bir yazıyı paylaşıyorum. Yunanca bilmediğim için yazıyı Google'a tercüme ettirdim ama Türkçe'ye çevirileri Türkler'in dahi anlamadığını bildiğim için daha anlaşılır olan Fransızca'yı seçtim. Buna rağmen sonuç kötü idi. Bu nedenle tam çeviri yerine anlaşılır hâle getirerek çevirdim. Bağışlamanız dileğiyle. 

Kanlı Çeşme Camii
Kanlıçeşme. Yanya kalesi dışındaki en eski mahallelerden biridir. Bu bölgenin, 1430 yılında Osmanlılar gelip yerleştiklerinde kurulduğu tahmin ediliyor ve mahalle camiinin o devirde (15. YY.) eski çeşmenin yanında kurulduğu düşünülüyor. Başlangıçta cami bir mescit (minaresiz küçük cami) olarak kullanıldı. Bilâhare, 18. YY. ‘da, eski Yanya valisi Hacı Ahmet tarafından yenilendi ve camiye dönüştürüldü. Yapımından birkaç yıl sonra Ahmet Hacı’nın oğlu Muhammed tarafından çeşme de tamir edildi ve “İyi Çeşme” adıyla anıldı.
Caminin eski adı, Felsefeci Dionisos hareketi ne atfen bölgede yapılan bu katliam nedeniyle “Kanlıçeşme” idi. 1611 yılında eski Larissa piskoposu Dionisos bir grup çiftçinin başına geçerek Türkler’e saldırdı. Saldırı başlangıçta yerleşik oldukları ve bir bölümü olan Kalutsianis bölgesindeydi ve bir kısmı da Türkler’den oluşuyordu. Osman Paşa Sarayı, mescidin yanındaydı ve saldırıların hedefi oldu. Vali Arslan Paşa ve karısı pencereden atlayarak kaçmayı başardılar. Saray yakılarak harabeye çevrildi. Başlangıçta korkuya kapılan Türkler, Dionisos’a muhalif olan bazı muhafazakâr Hıristiyanların desteğiyle asilere karşı saldırıda bulundular ve ayaklanmayı hızla bastırdılar. Dimitri Salamanga’nın yazdığına göre yaklaşık 200 Dionisos taraftarı bölgedeki çalılıklara saklanmaya çabaladılar ama Osmanlılar tarafından bulundular ve acımasızca katledildiler. O zaman kanlarının çeşmeden akar gibi aktığı söylendi ve hatırlanmaları için bölge ve cami Kanlı Çeşme adıyla anılır oldu.
Yanya’nın kurtarılışından sonra, caminin mülkiyeti başlangıçta Ulusal Banka’ya geçti. Bilâhare, özel şahışların eline geçti ve özel amaçlar için kullanıldı. Yakın zamanda Yunanistan Devleti camiye ve bölgeye el koydu. Bu son yüzyılda camiyi kullanmak zorunda kaldık. 20. YY başında şehrimizim Müslüman halkının dinî merkeziyken, savaş sırasında pastane, İtalyan-Yunan işgali sırasında da giyim mağazası ve çamaşır yıkama merkezi olarak kullanıldı. Daha sonra, ikinci Dünya Savaşı’ndan sonra, altında mağazalar açıldı.
Kanlı Çeşme Camii bugün, miaresinin bir bölümü muhtemelen 1940’daki İtalyan bombardımanıyla yıkılmış da olsa göreceli olarak iyi durumdadır.

Fethiye Camii
“Zafer Camii” (Böyle çevirmiş blog yazarı) Kale’nin Doğu tarafında İç Kale’de yer alır. Baş Melek Mihail’in kilisesinin üstüne ya da çevresinde inşa edilmiştir.
Başlangıçta minaresiz bir mescid idi. Bunun ne zaman yapıldığı hakkında farklı görüşler var. Aravantinos’a göre 1430 yılında kentin tesliminden hemen sonra bahsi geçen kilisenin yanında inşa edildiği şeklinde değerlendiriyor.  Buna göre Hıristiyan halkın dinlerini serbestçe uygulamalarına izin verilmesi sayesinde birkaç yıl iki ibadethane yanyana ayakta durmuş olabilir. Ada üzerinde bulunan Aya Nikola manastırındaki eski bir belgeye göre ise farklı bir anlatım da var. Bu belgede 1597 de “De Aparthei” olan (anlamınır bilmiyorum/FBK) Hıristiyan madedinin Triskataratu Mustafa Tsiausi’nin desteğini aldığı yazılı. Gene belgede, Mustafa Tsiusis’in minare eklediği ama hemen yıkıldığı yazılı. Ayrıca, caminin 17. YY ilkelerine göre ve Felsefeci Dionisos ayaklanmasının bastırılarak Hıristiyan tebanın kaleden kovulmasından sonra inşa edildiğini iddia eden üçüncü bir görüş var.Bir asır sonra, 1770 yılında, ilk yenileme çalışmaları başlıyor. Bir süre sonra, 18. YY’da, muhtemelen 1795’de, dönemin valisi Ali Paşa kale içinin düzenini baştan başa değiştiriyor.  Ali Paşa sarayı ve başka birçok bina inşa ediliyor. Aynı dönemde cami elden geçirilerek yenileniyor. Vali Ali Paşa’nın aile kabri de burada, kafası kesik bedeni de burada gömülü.
Kentin kurtarılmasından sonra kentimiz Müslümanlarının uğrak yeri olmaktan çıkıyor. Bir süre askerî hastane, sonra da Bizans Antikiteleri mekânına dönüşüyor. Eski caminin önündeki veranda yıkılmıştır ama kubbeli salonu iyi durumdadır. (Not: İçinin dekorasyonunun yenilendiği zaman Yanya’daydım ve sorumlu kadın görevli bizzat gelerek kilitli kapıyı açtı ve beni gezdirdi, iç kısım süslemeleri tamamen aslına uygun yenilenmişti).

Osmanlı Kütüphanesi
Kalede, Arslan Paşa Camii’ne gelmeden önce Osmanlı Kütüphane binası vardır. 19. YY’da cami yanındaki medreseyi tamamlayıcı olarak inşa edildiği düşünülüyor. Ali Paşa’nın Sultanın orduları tarafından kuşatılması sırasındaki çarpışmalarda birçok tarihî yapının zarar görmüş, tarihî kitapların çoğu mahvolmuştur.

Osmanlı Hamamı
Ne yazık ki harap durumda bulunan hamam kale yerleşkesinde, kütüphanenin yanındadır.  Osmanlı döneminde Epir bölgesinde bugüne kalmış tek hamamdır, 16. YY sonunda, 17. YY başında inşa edilmiştir.
Kentimizin eski Belediye Başkanı Anastasios Papastaurou eserinde şöyle yazıyor: “Tipik Osmanlı özellikleri taşır. İç kısmı iki bölümdür. Önce, dışta, vestiyer, soyunma bölümü olarak kullanılan, yarı küresel biçimde kubbeyle kaplı bölüm vardır ve bunun devamında esas yıkanma (hamam) bölümüne geçilir. Bu bölüm kubbeyle örtülü haç biçimindedir. Çevresinde kçük odacıklar vardır. Türkler tarafından işgal edilmiş bütün kentlerdeki hamamlar, kapalı cemiyetlerindeki önemli birer mahaldir. Evlerindeki sıkıcı yerlerde boğulan kadınları için çok güvenli bir yerdir.


16 Temmuz 2016 Cumartesi

Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş taraftarı olabiliriz ama aynı zamanda PAS Ioannina taraftarıyız değil mi?

PAS Ioannina futbol takımı ilk kez Avrupa Futbol Salonu'na katıldı ve oynadıkları Norveç takımını 3-0 yendi.
Bunun için aşağıdaki karikatürü gördüm ve paylaşmak istedim.
Asker Tepedelenli Ali Paşa'ya soruyor:
"Paşam, bugün kimi suda boğacağız?"
Paşa cevap veriyor:
"Birkaç Norveçli sarışın Viking'i".

Kaynak / Ref.: www.egiannina.com

18 Haziran 2016 Cumartesi

YANYA KALESİ DOĞU TARAFINDAN İKİ ÇİZİM GÖRÜNTÜ




Efharisto poli: www.egiannina.worldpress.com

12 Haziran 2016 Pazar

GERÇEK KAHRAMANI DÜŞMAN DA ALKIŞLAR


L'ECHO D'ALGER Gazetesi 25 Mart 1913

Yunanistan'da Yanya'nın tesliminden sonra- Esat Paşa Pire'de
Atina, 24 Mart - Esat Paşa ve Yanya ordusunun Türk Genel Kurmayı Pire'ye vardılar.
Türk subaylarının gelişini rıhtımda izleyen büyük kalabalık
Esat Paşa geçerken alkışladı.

Bu haberde yazılı olmasa da, başka zamanlarda, başka belgelerde okuduğum benzeri haberlerde, Esat Paşa'nın sadece Türkler değil, Yunanlılar tarafından da alkışlandığı yazılıydı.
Böyle bir kahramana sahip olduğumuz için gururluyuz.

11 Haziran 2016 Cumartesi

YANYA'YI ÇEVRELEYEN DAĞLARDAN "MİTSİKELİ" KARLAR ALTINDA


Ref: www.ligapola.blogspot.com
Teşekkürlerimizle.

2 Haziran 2016 Perşembe

BİR BÜYÜĞÜMÜZÜ DAHA YİTİRDİK

Yanya eşrafından
Rendazâde Şefik Bey ile Hattatzâde Lütfiye Hanım'ın oğulları
Cihat Renda
Hakkın rahmetine kavuşmuştur.
Cenazesi 03.06.2016 Cuma günü
Pendik Merkez Camii'nde kılınacak ikindi namazını müteakip
Pendik Tavşantepe aile mezarlığında toprağa verilecektir.
Allah rahmetini esirgemesin.

16 Mayıs 2016 Pazartesi

ESAT PAŞA HAKKINDA BİR YAZI

Ne yazık ki Yunanca bilmiyorum. Google çeviri o kadar kötü ki, hangi dile çevirirse çevirsin hiç bir şey anlaşılmıyor. Ben de yazıyı asıl hâliyle kopyaladım. Yunanca bilenler tercüme ederlerse bana göndersinler, ben de hemen herkesin okuyabilmesi için burada yayınlayayım. Paşamız hakkında iyi de yazmış olsalar, kötü de yazmış olsalar, paylaşmak istedim, çünkü geçmişimiz hakkında farklı gözlerin ne gördüklerini önemsiyorum.

Yayının kaynak adresi: www.egiannina.worldpress.com
Teşekkür ederim.

Εσάτ Πασάς: Ο τελευταίος υπερασπιστής των Γιαννίνων το 1912-13

Γέννημα και θρέμμα της πόλεως μας. Υπήρξε εξέχουσα μορφή, ήπιος, μειλίχιος μ’ ευγενικά αισθήματα, γενναίος και ιπποτικός. Στα Γιάννινα η αγαθή μνήμη του εξακολουθεί, να είναι πάντα ζωηρή. Μαζί με τα άλλα προσόντα του τα ψυχικά ήταν και η συμπεριφορά του η σώφρων, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της πολιορκίας των Γιαννίνων.
Πολλές φορές, κατά το διάστημα της εξάμηνης πολιορκίας του φοβερού Μπιζανίου, όταν τα πολλά καθήκοντα και οι φροντίδες του πολέμου του το επέτρεπον, όπως μας διηγώνταν ο πατέρας μου, έβγαινε πεζός στην αγορά, με μόνο συνοδό έναν «Νεφέρ», που τον ακολουθούσε πενήντα μέτρα πίσω του, με μόνη την «Κασατούρα» του, μια ξιφολόγχη μάουζερ, που αργότερα η VI11 Μεραρχία η Ηπειρωτική, είχε εφοδιασθή από τα άφθονα λάφυρα. Οι Παζαριώτες όρθιοι στην πόρτα των μαγαζιών τους, τον χαιρετούσαν με πραγματικό σεβασμό. Αυτός τους αντιχαιρετούσε λέγοντας τα Ελληνικά του με την τούρκικη προφορά τους: «Aφεριμ (μπράβο). «Ισεΐς να κυτ’τάτι φρόνιμα τη δουλειά σας, τι έχου ιγώ να κάνου μι του Γιοννάνου θ’κός μ’ λουγαριασμός». «Μονάχα τ’ αξιάμ (δύση ηλίου) να σμαζεύεστε στα σπίτια σας’ έχουμε κι τ’ς αρσίδις τ’ς Αρναούτ’δις, (είχαν λιποταχτήσει 8—9 χιλιάδες Αλβανοί και λυμαίνονταν των ύπαιθρο). – «Τώρα που είμαστε ημεΐς μιτ’ η μας, αν ερθ’ ού Γιουννάνους μι του Γιουννάνου!…».
Σημειωτέον πως στα σοκάκια τριγυρνούσαν λιπόσαρκες σκιές νιζάμηδων πιασμένοι χέρι – χέρι για να μην πέσουν από την πείνα. Φώναζαν μ’ αδύνατη φωνή: «Εκμέκ (Ψωμί). Ραγίζονταν η καρδιά σου από το ελεεινό αυτό θέαμα. Πονόψυχες γυναικουλες του λαού, όπως κι’ άλλου αναφέρουμε, δεν τους άφηναν, λίγο κουρκούτι ή λάχανο, αν ήταν κι’ αυτά, τους τάιζαν στον Οβορό τους (αυλή), εμείς δε τα παιδιά της γειτονιάς παραφυλάγαμε μη τους δει ο Γιούσμπασης (Λοχαγός) του Φρουραρχείου να ζητιανεύουν, (το γόητρο του Ντοβλετιού βλέπετε) που έφερνε τους δρόμους «Κρικέλ’». Τους χτυπούσε άσχημα με το λουρένιο «Γκριμπάτς» (βούρδουλα). Τους ξεπροβοδουσαν οι γυναικουλες με την καλοσυνάτη ευχή: άειστι πιδιάμ’ ο θεός να σας στείλ'(ει) γλήγουρα στο σπίτ’ σας, στ’ μανούλα σας…
Κάποια νύχτα, παραμονής Χριστουγέννων του 1912, γυρίζοντας μόνος ο Πασιάς περνούσε μπροστά από το μαγαζί του πατέρα μου. Κοντοστάθηκε κυττάζοντας το φως που έβγαινε στο πεζοδρόμι από τις ρωγμές της πόρτας» χτύπησε την πόρτα, νομίζοντας πως κανένας λωποδύτης θα ήταν μέσα. Ακούει ο πατέρας μου και τρέχει αλαφιασμένος να ιδή ποιος είναι. Είχε ξεχαστεί πάνω στη φούργια της δουλείας του — ήταν τσαγκάρης. Πως πέρασε η ώρα, οι καλφάδες έφυγαν νωρίτερα. Βλέπει τον Πασια τυλιγμένο στο γιουμπουρλούκι του, του κόπηκε η ανάσα! Εκείνος με μαλακή επιτιμητική φωνή, του λέει: – Έχουμι διαταγή να συμμαζεύεστε το βράδ’ στά σπίτια σας; Εσύ γιατί κάθεσαι; Αν σι πιάσουν οι αρσίδις, οι αρναούτ’δις κι σι σκοτώσουν; άπόμ’καν «γιατίμ’κα» (ορφανά) τα πιδιά σ’; Για κι τ’ς έπιακα κι τ’ς κρέμασα, βγαίν’ τίπουτα; Γλήγουρα κλείσι, κι στου σπίτι σ’»! Στρέφεται στο Νεφέρ: Γκελ Μπουρντά: (ελα δω) : Πάρτον και συνόδεψε τον στο σπίτι του. Αφού ιμπη μέσα τότε θα φυγής! – Έβετ! (μάλιστα). Στο δρόμο κουβέντιαζαν ο πατέρας μου με τον απρόοπτο συνοδό του. Ήταν ο ιμσιαρής απογοητευμένος, πώς δεν θα γυρίσει σπίτι του στην Ανατολή. Έφτασαν σπίτι. Χτυπάει ό πατέρας μου την πόρτα. Μόλις η μητέρα μου τον είδε με συνοδεία, τρόμαξε και κόντεψε να της πέσει η λάμπα από τα χέρια… Γίνονταν ταχτικά συλλήψεις πολλών για το Κομιτάτο.
Μη φοβάσαι, είναι φίλος, και της εξήγησε με δυό λόγια. Τον έκαναν χρυσό τον καημένο το στρατιώτη να μπει μέσα να τον φιλέψουν κάτι, στάθηκε αδύνατο. Δε δέχτηκε. Χαιρέτησε κι έφυγε.
*********
Όταν με χρόνια, απόστρατος πια, ήρθε στα Γιάννινα ο Εσάτ, επισκέφτηκε τον τότε Στρατηγό μας, ο οποίος τον φίλεψε εγκάρδια. Του έδωκε μάλιστα και χάρτη επιτελικό ο Εσάτ μέ πολλές λεπτομέρειες του Φρουρίου του Μπιζανίου, που είχε οχυρώσει ο Γερμανός Φόν Ντέρ—Γκόλτς. Ένας Ηπειρώτης δημοσιογράφος στη Θεσσαλονίκη, τον ρώτησε αν ήταν στην απογραφή, που είχε γίνει τις μέρες εκείνες, και τι δήλωσε για τη μητρική γλώσσα και ποιο το επάγγελμα. Η απάντηση: – Μητρική γλώσσα η Ελληνική. Επάγγελμα: Πασιάς των Γιαννίνων!
Μου διηγόνταν, λίγα χρόνια πριν, ο κουρέας Στέφανος Δρούγκας, που είχε άλλοτε κουρείο στο Κριθαροπάζαρο, την έξης ιστορία για τον Εσάτ: Ο Εσάτ μπαρμπερίζονταν στο κουρείο του Μανούτσιαγα στο Κριθαροπάζαρο και ο Δρούγκας, καφετζιόπλο τότε, του πήγαινε ταχτικά καφέ εκεί. Πέρασε καιρός πολύς… Το απόγευμα της παραμονής της παραδόσεως του Μπιζανίου (21η Φεβρουαρίου 1913) ενώ κατέβαινε με την παρέα του (ο Δρούγκας) από το λόφο Βελισσαρίου, που παρακολουθούσαν τη λυσσαλέα μονομαχία πυροβολικού του Μπιζανίου και Ελληνικών Πυροβόλων από τα απέναντι υψώματα, βλέπει να πλησιάζει όμιλος ιππέων Τούρκων. Ήταν ο Εσάτ με το Επιτελείο του που γυρνούσε από το Μπιζάνι. Περνώντας ο Εσάτ από μπροστά του λέει: – Ο,τα’ ήταν να γίνη'(η), καφετζόπλο, γίγκι, και τράβηξε με τους άλλους για την πόλη.
Ο γρίφος λύθηκε ύστερα από λίγες ώρες… Κουμπούνια… κουμπούνια (ομάδες) Τούρκοι στρατιώτες, ασύνταχτοι έφευγαν με κατεύθυνση την Αλβανία.
ΣΗΜ.: Κατά πληροφορίες του Βασίλη Λάππα ο Εσάτ μόνο το Φρούριο του Μπιζανίου παρέδωσε στον Κωνσταντίνο, την πόλη όμως την παρέδωκε στους Προξένους των ξένων Δυνάμεων, για να εξασφάλιση τον εντόπιο τουρκικό πληθυσμό από τυχόν κακοπραγίες εκ μέρους των Χριστιανών και των ανταρτικών σωμάτων. Ευτυχώς όμως, μόνον ελάχιστα ασήμαντα έκτροπα σημειώθηκαν.. «Μύτη δε στάλαξε».
Αναδημοσίευση από το βιβλίο του Κώστα Φωτόπουλου «Τα Γιάννινα»